Arda yavuz
2025 Nobel Kimya Ödülü sahibi Omar Yaghi tarafından geliştirilen yeni nesil teknoloji, merkezi su ve elektrik altyapısının devre dışı kaldığı afet durumlarında temiz içme suyu sağlayabilecek bir çözüm sunuyor. Özellikle kuraklık ve kasırga riski altındaki ada ülkeleri için sistemin hayati önem taşıyabileceği belirtiliyor.
Yaghi’nin kurucusu olduğu Atoco tarafından geliştirilen üniteler, “retiküler kimya” yöntemiyle tasarlanmış özel moleküler yapılar sayesinde atmosferdeki nemi toplayarak suya dönüştürüyor. Yaklaşık bir konteyner büyüklüğündeki sistemler, düşük seviyeli çevresel ısı enerjisiyle çalışıyor ve herhangi bir merkezi altyapıya ihtiyaç duymadan günlük 1.000 litreye kadar içilebilir su üretebiliyor
Çöl Koşullarında Bile Çalışabiliyor
Teknolojinin en dikkat çekici yönlerinden biri, düşük nem oranına sahip kuru bölgelerde dahi su üretebilmesi. Bu özellik, özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu coğrafyalarda sistemi öne çıkarıyor.
Yaghi, Karayipler’de yaşanan şiddetli kasırgaların ardından binlerce kişinin susuz kaldığını hatırlatarak, bu tür sistemlerin afet sonrası izole kalan topluluklara hızlı şekilde su ulaştırabileceğini ifade ediyor.
Tuzdan Arındırmaya Alternatif
Sistem aynı zamanda geleneksel tuzdan arındırma yöntemlerine kıyasla daha sürdürülebilir bir seçenek olarak değerlendiriliyor. Deniz suyunun arıtılması sürecinde ortaya çıkan yoğun tuzlu atıkların ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çeken Yaghi, atmosferden su toplamanın daha çevreci bir yaklaşım sunduğunu belirtiyor.
Birleşmiş Milletler verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 2,2 milyar insan güvenli içme suyuna erişemiyor. Küresel nüfusun önemli bir bölümü ise su güvencesi olmayan bölgelerde yaşıyor. Uzmanlar, artan iklim krizinin su kaynakları üzerindeki baskıyı daha da artırdığına dikkat çekiyor.
Afet Bölgeleri İçin Umut
2024 yılında şiddetli kasırgaların etkilediği Karayip adalarında, özellikle küçük ve izole yerleşimlerde su temini ciddi sorun haline gelmişti. Yetkililer, su ithalatının hem maliyetli hem de karbon salımı açısından sürdürülebilir olmadığını ifade ediyor. Şebekeden bağımsız çalışan bu yeni sistem ise afet koşullarında alternatif bir çözüm olarak görülüyor.
Çocukluğunu su ve elektriğin sınırlı olduğu koşullarda geçirdiğini anlatan Yaghi, kişisel deneyimlerinin bu teknolojiyi geliştirmesinde etkili olduğunu söylüyor. Bilim insanı, geliştirdiği yaklaşımı “maddeyi yeniden tasarlama bilimi” olarak tanımlarken, iklim kriziyle mücadelede bilimin hazır olduğunu, asıl ihtiyaç duyulanın ise küresel ölçekte cesur adımlar olduğunu vurguluyor.
Kaynak : Oksijen Bilim
Bekir