Kolon Kanseri Araştırmalarında Yapay Zeka

Doç. Dr. Burcu Bakır Güngör, bağırsak florasını yapay zekayla analiz ederek kolon kanserine çözüm arıyor.

Abdullah Gül Üniversitesi (AGÜ) Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Burcu Bakır Güngör, bağırsak florasını yapay zekayla analiz ederek kolon kanseri tanı ve tedavisine katkı sağlamayı amaçlıyor. Güngör, Sabancı Üniversitesi Biyoloji Bilimleri ve Biyomühendislik Bölümü mezunu olup, yüksek lisansını ABD’deki Georgia Teknoloji Enstitüsü’nde biyoinformatik alanında tamamladı. “Kolorektal Kanserin Taksonomik Biyo-markörlerinin İnsan Bağırsak Mikrobiyotasından Keşfi” başlıklı çalışmasıyla 2022 yılında L’Oréal Türkiye ve UNESCO tarafından Yılın Genç Bilim Kadını Ödülü’ne layık görülen Güngör’ün hikayesi, “Bilimin İzinde: Cesur Türk Kadınlarının Hikayesi” adlı kitapta yer alıyor. Ayrıca, 2025 yılının Aralık ayında Uluslararası Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü’nden Araştırma Teşvik Ödülü’ne de layık görüldü. Ödüllü çalışmasında kolon kanseri tanı ve tedavisinde yapay zekadan yararlanan Güngör, 9 farklı ülkeden elde edilen veri setlerini analiz etti. Güngör, bu veri setlerini kullanarak, daha fazla veri tükettikçe öğrenen ve gelişen sistemler oluşturmaya odaklanan bir yapay zeka alt kümesi olan yeni bir makine öğrenmesi modeli geliştiriyor. Bu model, yapay zekayla bağırsak florasındaki bakteri ve enzimleri sınıflandırarak kolon kanseri tanı ve tedavisine yardımcı olmayı amaçlıyor. Güngör, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bağırsak florasının kanser üzerindeki etkisini araştırdıklarını belirtti. Herkesin bağırsağında Samanyolu Galaksisi’ndeki yıldızların sayısı kadar canlı bulunduğunu vurgulayan Güngör, bu canlıların yararlı ve zararlı bakterilerden oluştuğunu ve vücudumuzda bir denge halinde yaşadıklarını sözlerine ekledi. Sağlıklı bir insan profilinde birbirleriyle uyumlu bir düzen içindeler,” dedi. Kolon kanseri çalışmamızda dört önemli bakteri ve on beş enzim tespit ettik. Kanserin oluşumunu anlamak için sağlıklı ve hasta gruplarının bağırsak florasını karşılaştırdığımızı belirten Güngör, şöyle devam etti: “Hasta grupta bağırsakta neler olduğunu, bu floranın nasıl bozulduğunu, hangi bakterilerin arttığını veya azaldığını anlamak için bir yapay zeka yöntemi geliştirdik. Ayrıca, sadece bakteri ve virüsleri değil, aynı zamanda ürettikleri enzimleri ve biyolojik etkilenen yolakları da inceliyoruz. Bütüncül bir yaklaşımla, bağırsak florasındaki değişen hem bakteri hem de virüs dengesini, burada üretilen enzimleri ve yolakları bir arada analiz ediyoruz. Olasılıksal olarak düşünürsek, 1500-2000’den fazla bakteri türü var, ancak bunlardan en çok etkilenen 5-10 türü tespit edebilirsek, bu bilgileri dışarıdan verebiliriz. Kolon kanseri çalışmamızda dört önemli bakteri ve on beş enzim bulduk.” Buldukları bakteri ve enzimlerin hastayı sağlıklı bir insandan ayırt ettiğini anlatan Güngör, “Birinin bağırsağına baktığımızda kolon kanseri olup olmadığını anlamak için bu dört bakteri bağırsak florasında artmış mı, azalmış mı, beklenen seviyeden farklı mı olduğuna bakarak hem tanıya katkıda bulunabiliriz hem de tedavide o artanı azaltmaya, azalanı artırmaya yönelik diyet değişiklikleri yaparak tedaviyi destekleyebiliriz,” şeklinde konuştu. Güngör, bağırsakta genetik bir değişiklik tespit edildiğinde DNA’yı tamir etmenin zor olduğunu, ancak bağırsak florasındaki bir farklılığın diyet değişikliği ve probiyotik kullanımıyla normale döndürülebileceğini belirtti.

Kaynak: Sondakika