Arda yavuz
University of Tübingen ile Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities’nin ortak arkeoloji ekibi, Yukarı Mısır’daki Athribis bölgesinde önemli bir keşfe imza attı. Araştırmacılar, 2005 ile 2026 yılları arasında yürütülen kazılarda 43 binden fazla yazılı çanak çömlek parçası ortaya çıkardı. Uzmanlara göre bu buluntu, tek bir alanda bulunan en kapsamlı yazılı ostrakon koleksiyonlarından biri olarak değerlendiriliyor. Dikkat çekici bir diğer detay ise keşfedilen parçaların 42 binden fazlasının son sekiz yıl içinde bulunmuş olması.
Antik çağın günlük notları
Ostracon olarak bilinen bu çömlek kırıkları, antik çağda yazı yazmak için kullanılan pratik malzemelerdi. İnsanlar bu parçaların üzerine çoğunlukla kısa gündelik notlar, hesap kayıtları, vergi makbuzları, listeler veya okul alıştırmaları yazıyordu. Athribis’teki bu büyük keşif, daha önce en fazla ostrakon bulunan yer olarak bilinen Deir el-Medina’yı da geride bırakarak yeni bir rekor oluşturdu.
Athribis antik kentinin önemi
Athribis, Nil Nehri’nin yaklaşık 10 kilometre batısında ve antik şehir Akhmim’in karşısında bulunuyor. Burası aynı zamanda aslan tanrıçası Repit’in kült merkezi olarak biliniyordu. Bölgede yürütülen kazılar, Mısırbilimci Christian Leitz yönetiminde gerçekleştiriliyor. Araştırmalar sırasında tapınak alanı, yerleşim bölgeleri, nekropol ve kireçtaşı ocaklarına ait kalıntılar da inceleniyor.
Günlük yaşamın izleri
Bulunan en eski metinler MÖ 3. yüzyıla tarihleniyor ve Demotic script ile yazılmış vergi makbuzlarından oluşuyor. Daha geç dönemlere ait metinlerde ise Arapça yazıtlar görülüyor ve bunların MS 9 ile 11. yüzyıllar arasında yazıldığı düşünülüyor.
Araştırmacılar, ostrakonlarda vergi ve teslimat kayıtlarından günlük notlara, okul alıştırmalarından dini metinlere kadar çok farklı içerikler bulunduğunu belirtiyor. Hatta bazı yazılarda kurban edilen hayvanların kalitesini belgeleyen rahip sertifikaları da yer alıyor. Bu belgeler sayesinde Athribis’te yaşayan insanların günlük hayatına dair oldukça ayrıntılı bilgiler elde edilebiliyor.
Kazılar genişledikçe buluntular artıyor
2018 yılında kazı alanının genişletilmesiyle birlikte çok büyük bir seramik birikintisine ulaşıldı ve çalışmalar bir yerleşim kazısına dönüştü. Ardından açılan yaklaşık 40×40 metrelik yeni alanda yaklaşık 40 bin ostrakon bulundu. Araştırmacılar bazı günlerde günde 50 ile 100 arasında parça keşfettiklerini belirtiyor.
Bulunan on binlerce parçanın incelenmesi oldukça zahmetli bir süreç gerektiriyor. Bu nedenle bilim insanları, ostrakonların üç boyutlu olarak sayısallaştırılması ve kataloglanması için yeni teknolojiler üzerinde çalışıyor. Uzmanlara göre gelecekte yapay zekâ sistemleri bu süreci hızlandırabilir ve Athribis’te ortaya çıkarılan bu büyük arşivin daha hızlı analiz edilmesini sağlayabilir.
Kaynak : ARKEOFİLİ
