Hüseyin Burak Arslanalp
Küba, Çin desteğiyle tarihi bir güneş enerjisi dönüşümüne yöneldiABD’nin Venezuela petrolüne yönelik baskıları sonrası ağır enerji krizi yaşayan Küba, çözümü Çin destekli güneş enerjisi yatırımlarında arıyor. Ada genelinde yaşanan uzun süreli elektrik kesintileri günlük yaşamı durma noktasına getirirken Havana yönetimi, onlarca yeni güneş enerjisi santralini devreye aldı.
Karayipler’in en büyük ada ülkelerinden biri olan Küba, son yılların en ağır enerji krizlerinden biriyle mücadele ediyor. Ülke çapında yaşanan uzun süreli elektrik kesintileri ekonomi üzerinde ciddi baskı oluştururken, sanayi üretiminden sağlık hizmetlerine kadar birçok alanda hayat adeta durma noktasına geldi. Ancak uzmanlara göre kriz, aynı zamanda ülkenin enerji politikasında tarihi bir dönüşümün de önünü açtı.
Enerji araştırma kuruluşu Ember’ın verilerine göre Küba, son bir yıl içinde dünyanın en hızlı güneş enerjisi dönüşümlerinden birini gerçekleştirmeye başladı. Bu dönüşümün merkezinde ise Çin destekli büyük enerji projeleri yer alıyor. Çin’den yapılan güneş paneli ve batarya ithalatı rekor seviyelere ulaşırken, ülkenin farklı bölgelerinde onlarca yeni güneş enerjisi parkı kuruluyor.
Uzmanlara göre ABD’nin uzun süredir uyguladığı ekonomik yaptırımlar ve petrol tedarikine yönelik baskıları, Havana yönetimini fosil yakıta bağımlılığı azaltacak alternatif çözümler aramaya itti. Özellikle Venezuela’dan gelen petrol akışının kesilmesi, enerji krizini daha da derinleştirdi.
Venezuela Petrolünün Kesilmesi Sistemi Çökme Noktasına Getirdi
Küba’nın elektrik üretim sistemi büyük ölçüde ithal petrole dayanıyor. Ülke uzun yıllar boyunca önce Sovyetler Birliği’nden, ardından ise Venezuela’dan uygun koşullarda petrol desteği aldı. Karşılığında Havana yönetimi, Venezuela’ya doktor ve sağlık personeli gönderiyordu.
Ancak 2026 yılı başında ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Venezuela üzerindeki baskıyı artırmasıyla birlikte Caracas’tan gelen petrol sevkiyatları ciddi ölçüde azaldı. ABD’nin ek gümrük tarifesi tehditleri nedeniyle Meksika dahil diğer bazı tedarikçiler de sevkiyatlarını durdurdu.
Petrol akışındaki kesinti kısa sürede ülke genelinde ağır sonuçlar doğurdu. Yaklaşık 10 milyon nüfusa sahip ülkede mart ayında üç kez ulusal çapta elektrik kesintisi yaşandı. Hastanelerde ameliyatlar ertelendi, sokaklarda çöpler birikti ve birçok aile yemek pişirmek için yeniden odun kullanmaya başladı.
Aslında elektrik kesintileri Küba’da uzun süredir günlük yaşamın bir parçasıydı. Ancak eskimiş enerji altyapısının tamamen yetersiz hale gelmesiyle kriz 2024 sonrası çok daha ağır bir boyuta ulaştı. Günler süren kesintiler, hükümeti alternatif enerji yatırımlarını hızlandırmaya zorladı.
Çin’den Gelen Güneş Paneli İthalatı Katlandı
Ember verilerine göre Çin’in Küba’ya gerçekleştirdiği güneş paneli ihracatı 2023 yılında yalnızca yaklaşık 3 milyon dolar seviyesindeydi. Bu rakamın 2025 yılında 117 milyon dolara yükseldiği belirtiliyor.İki ülke arasında yapılan enerji anlaşması kapsamında Küba’da 2028 yılına kadar toplam 92 güneş enerjisi parkı kurulması planlanıyor. Yaklaşık 2 gigawatt kapasiteye ulaşması hedeflenen projelerin 1,5 milyondan fazla haneye elektrik sağlayabilecek seviyede olduğu ifade ediliyor.
Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel ilk büyük güneş enerjisi santralini Şubat 2025’te hizmete açtı. Bugün itibarıyla ada genelinde yaklaşık 50 güneş parkının aktif olduğu belirtiliyor.
Enerji uzmanları, yalnızca son 12 ay içinde ülkeye yaklaşık 1 gigawatt yeni güneş enerjisi kapasitesi eklendiğini ifade ediyor. Bu artışın Küba ölçeğindeki bir ülkenin enerji dengesi açısından oldukça önemli olduğu değerlendiriliyor.
Yenilenebilir enerjinin toplam elektrik üretimindeki payı 2024 yılında yüzde 3 seviyesindeyken bugün yaklaşık yüzde 10’a ulaştı. Havana yönetimi bu oranı 2030 yılına kadar en az yüzde 24 seviyesine çıkarmayı hedefliyor.
Çin’in yatırımları yalnızca ekonomik değilUzmanlara göre Çin’in Küba’daki enerji yatırımları yalnızca ekonomik amaç taşımıyor. Aynı zamanda Latin Amerika’daki siyasi ve stratejik etkisini artırmayı hedefleyen Pekin yönetimi için önemli bir nüfuz alanı oluşturuyor.
Texas Üniversitesi Enerji Enstitüsü’nden enerji uzmanı Jorge Piñon’a göre Çin, bu yatırımlar sayesinde yalnızca gelir elde etmiyor; aynı zamanda bölgedeki diplomatik etkisini de güçlendiriyor. Uzmanlar, Çin’in özellikle enerji alanındaki yatırımlarla Latin Amerika’da uzun vadeli siyasi ilişkiler kurmayı amaçladığını belirtiyor
Güneş enerjisi teknolojilerinin son yıllarda ucuzlaması da dönüşümü hızlandıran en önemli etkenlerden biri olarak görülüyor. Santrallerin görece kısa sürede kurulabilmesi ve devreye girdikten sonra düşük işletme maliyetine sahip olması, ekonomik kriz yaşayan ülkeler için önemli avantaj sağlıyor.
En Büyük Sorun Finansman Ve Altyapı Eksikliği
Bununla birlikte uzmanlar, Küba’nın enerji dönüşümünün önünde ciddi engeller bulunduğuna dikkat çekiyor.
Ülkedeki güneş enerjisi parklarının halen sınırlı kapasitede ve dağınık yapıda olduğu belirtiliyor. Ayrıca güneş enerjisinin yalnızca gündüz üretim yapabilmesi nedeniyle akşam saatlerindeki yoğun elektrik talebi halen karşılanamıyor. Çin’den batarya ithalatı artsa da ülkenin büyük ölçekli enerji depolama altyapısına sahip olmadığı ifade ediliyor.Asıl kritik sorun ise mali kaynak eksikliği.
Uzmanlara göre Küba’nın elektrik sisteminin tamamen modernize edilmesi milyarlarca dolarlık yatırım gerektiriyor. Yapılan analizlere göre ülkenin elektriğinin büyük bölümünü yenilenebilir kaynaklardan üretir hale gelmesi yaklaşık 8 milyar dolarlık yatırım anlamına geliyor. Tamamen yenilenebilir enerjiye dayalı bir sistemin maliyetinin ise 19 milyar doları bulabileceği belirtiliyor.
Ekonomistler, bu dönüşümün uzun vadede Küba’nın petrol ithalatına bağımlılığını azaltarak ABD’nin enerji üzerinden kurduğu baskıyı zayıflatabileceğini savunuyor. Ancak yatırımların finansmanının nasıl sağlanacağı halen belirsizliğini koruyor.
Uzmanlar, Küba ekonomisinin mevcut durumda ciddi bir çöküş yaşadığına dikkat çekerken halkın bireysel güneş paneli yatırımı yapabilecek ekonomik güce sahip olmadığını vurguluyor. Kalkınma finansmanı kuruluşlarının sürece dahil olabileceği belirtilse de ülkenin kredi ödeme kapasitesine yönelik soru işaretleri devam ediyor.
Halk Dönüşümün Etkisini Henüz Hissedemiyor
Bazı bölgelerde güneş enerjisi yatırımları günlük yaşamı kolaylaştırmaya başlamış durumda. Santa Clara kentinde açılan güneş enerjili şarj istasyonlarında vatandaşlar cep telefonlarını, taşınabilir bataryalarını ve elektrikli motosikletlerini ücretsiz şarj edebiliyor.
Ancak uzmanlara göre toplumun büyük bölümü halen bu dönüşümün somut faydasını görebilmiş değil. Elektrik kesintileri birçok bölgede geçen yıla göre daha ağır yaşanmaya devam ediyor.
Kübalı ekonomist Ricardo Torres’e göre ülkedeki birçok vatandaş için küçük güneş panelleri bile erişilemez durumda. Halkın önemli bir kısmı temel gıda ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanırken enerji dönüşümünün günlük yaşama olumlu etkisi sınırlı kalıyor.
Uzmanlar yine de Küba örneğinin yalnızca ada ülkesi için değil, enerji ithalatına bağımlı tüm ülkeler açısından önemli mesajlar taşıdığı görüşünde birleşiyor. Fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar ve jeopolitik krizler, enerji bağımsızlığının stratejik önemini yeniden gündeme taşıyor.
Haberin girildiği tarih ve saat: 13.05.2026 21:08
Kaynak: http://gazeteoksijen.com
Huri
