Arda yavuz
Yeni geliştirilen “Palaeographicum” sistemi, Hitit tabletlerindeki çivi yazısı karakterlerini analiz ederek farklı katiplerin el yazılarını birbirinden ayırabiliyor.
Eski Yakın Doğu araştırmalarında dikkat çeken bir gelişmeye imza atıldı. “Palaeographicum” adı verilen yeni yapay zeka destekli sistem, Hitit dönemine ait çivi yazılı tabletlerdeki bireysel yazım stillerini analiz ederek farklı katiplerin el yazılarını ayırt edebiliyor. Araştırmacılar, bu teknolojinin hem arkeoloji hem de filoloji alanında büyük bir dönüşüm yaratacağını düşünüyor.
5 Milyondan Fazla Çivi Yazısı Karakteri İncelendi
Würzburg Üniversitesi ile Mainz Bilim ve Edebiyat Akademisi tarafından geliştirilen sistem, 70 binden fazla yüksek çözünürlüklü fotoğraf üzerinden çalışıyor. Veri tabanında ise 5 milyondan fazla çivi yazısı karakteri bulunuyor.
Yapay zeka, tabletlerdeki karakterlerin şekil farklılıklarını analiz ederek aynı yazıcıya ait olabilecek metinleri tespit ediyor. Böylece araştırmacılar, parçalanmış tabletlerin hangi katip tarafından yazıldığını daha hızlı belirleyebiliyor.
Hitit Tabletlerinin Birleştirilmesi Kolaylaşacak
Uzmanlara göre antik tabletlerin önemli bir kısmı kırık halde ve dünyanın farklı müzelerine dağılmış durumda. Bu nedenle parçaların doğru şekilde eşleştirilmesi büyük önem taşıyor.
Araştırmacılar daha önce birden fazla tablet parçasının el yazısını karşılaştırmanın günler sürdüğünü belirtirken, Palaeographicum sayesinde bu işlemin artık dakikalar içinde tamamlanabildiğini söylüyor.
Profesör Daniel Schwemer, yeni sistemin çalışma yöntemlerini tamamen değiştirdiğini belirterek, araştırmacılara binlerce saatlik zaman kazandırdığını ifade etti.
Her Katibin Kendine Özgü Yazı Stili Var
Araştırmacılar, çivi yazısının standart görünmesine rağmen her katibin farklı yazım alışkanlıkları bulunduğunu vurguluyor. Bazı yazıcıların işaretleri daha sert çizdiği, bazılarının ise karakterler arasında farklı boşluklar bıraktığı belirtiliyor.
Bu küçük farklılıklar sayesinde yapay zeka sistemi, aynı kişinin yazdığı metinleri tespit edebiliyor. Uzmanlara göre bu durum, Hitit İmparatorluğu’nun yazı kültürü ve bürokratik yapısının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacak.
Gelecekte Katiplerin Kariyerleri Bile Takip Edilebilir
Araştırma ekibi, sistemi daha da geliştirerek belirli katiplerin tüm kariyerlerini takip etmeyi hedefliyor. Böylece hangi yazıcının hangi dönemlerde ne tür metinler hazırladığı ortaya çıkarılabilecek.
Bilim insanları, bu teknolojinin yalnızca Hitit araştırmalarında değil, diğer antik uygarlıkların yazılı belgelerinin incelenmesinde de kullanılabileceğini düşünüyor.
Kaynak ARKEOFİLİ
Huri