Arda yavuz
Kedilerin mesafeli yapısına dair yaygın görüş, yeni bir bilimsel çalışmayla yeniden gündeme geldi. Macaristan’daki Eötvös Loránd University bünyesinde yürütülen araştırma, kedilerin sahipleriyle köpeklerde görülen türde güçlü bir duygusal bağımlılık geliştirmediğini ortaya koydu.
Çalışma kapsamında 15 terapi kedisi gözlemlendi. Deney düzeninde kediler; sahipleriyle birlikte, yabancı biriyle birlikte, her iki kişiyle aynı anda ya da tamamen tek başlarına bir odaya bırakıldı. Elde edilen veriler, kedilerin sahiplerine yabancılara kıyasla belirgin bir yakınlık göstermediğini ortaya koydu. Odaya giren kişiyi karşılama, yanında kalma ya da stres anında o kişiye yönelme gibi davranışlarda anlamlı bir farklılık tespit edilmedi.
Araştırmanın sonuçları Applied Animal Behaviour Science dergisinde yayımlandı.
“Kedi-sahip bağlanmasına dair belirgin kanıt yok”
Araştırma ekibinde yer alan Peter Pongracz, kedilerin insanlarla uyumlu bir ilişki kurabildiğini ancak güvenlik veya destek ihtiyacı söz konusu olduğunda insanlara köpekler kadar bağımlı olmadığını ifade etti. Pongracz’a göre köpekler sahiplerini bir “güvenli liman” ve “güvenli üs” olarak görürken, kedilerde bu tür bir bağlanma modeli gözlenmiyor.
Deneylerde hayvan davranış araştırmalarında yaygın olarak kullanılan “yabancı durum testi” uygulandı. Bu yöntem daha önce köpeklerde, çocuk-ebeveyn ilişkisine benzer bir bağlanma modeli olduğunu göstermişti. Kedilerde ise aynı test kapsamında benzer düzeyde bir bağlanma örüntüsüne rastlanmadı.
Araştırmacılar, kedinin sahibine bir metre mesafede kalması, onu takip etmesi ya da yeni bir ortamı keşfederken referans alması gibi davranışları bağlanma göstergeleri olarak değerlendirdi. Aynı ölçütler yabancı kişi için de uygulandığında, kedilerin iki kişi arasında belirgin bir tercih yapmadığı görüldü.
Sahibin odadan ayrılması durumunda ortaya çıkan stres tepkileri de incelendi. Saklanma ya da kapıya yönelme gibi davranışlarda sahip ile yabancı arasında kayda değer bir fark tespit edilmedi. Bulgular, kedilerin yabancı bir kişiyi de sahipleri kadar tolere edebildiğini gösterdi.
Uzmanlara göre insan-kedi birlikteliğinin tarihsel temeli, yerleşim alanlarında bol bulunan kemirgenlere dayanıyor. Kediler insanlar sayesinde avantaj sağladı; ancak köpeklerde görülen düzeyde bir duygusal bağımlılık geliştirmedi.
Çalışma, kedilerle insanlar arasında dostane ve uyumlu ilişkilerin mümkün olduğunu, ancak bu ilişkinin köpeklerdeki kadar güçlü bir bağlanma içermediğini ortaya koyuyor.
Hüseyin Burak Arslanalp
Huri