Bekir
Küresel ödeme alışkanlıkları hızla dijitalleşirken, nakit paranın ekonomideki rolü tartışılmaya devam ediyor. Fransa Merkez Bankası’nın nakit kullanımını “bir vatandaşlık hakkı” olarak tanımlaması, dijital dönüşüm ile finansal kapsayıcılık arasındaki dengeyi yeniden gündeme taşıdı.
Banque de France verilerine göre, 2024 yılında Fransa genelinde 1500 ATM devre dışı kaldı ve toplam ATM sayısı 42 bin 578’e geriledi. Bu düşüş, nakit çekim işlemlerinin bir önceki yıla kıyasla yüzde 4,3 oranında azalmasına neden oldu. Ancak, ortalama çekim tutarındaki artış dikkat çekici bir diğer veri oldu. 2014 yılında 82 euro olan ortalama nakit çekim miktarı, 2024’te 126 euroya yükseldi. Bu durum, vatandaşların daha seyrek ancak daha yüksek tutarlarda nakit çektiğini gösteriyor.
Uzmanlar, nakit paranın özellikle internet kesintileri ve teknik arızalar gibi olağanüstü durumlarda güvence işlevi gördüğünü vurguluyor. Ayrıca, yaşlı nüfus ve düşük gelirli kesimler için finansal sisteme erişimde hâlâ kritik bir araç olduğuna dikkat çekiyorlar.
Türkiye ise ödeme sistemleri altyapısı ve dijital bankacılık kullanımında Avrupa ortalamasının üzerinde bir performans sergiliyor. Bankalararası Kart Merkezi verileri, kartlı ödemelerin toplam ödemeler içindeki payının her yıl arttığını gösteriyor. Pandemi sonrası dönemde temassız ödeme alışkanlığı kalıcı hale geldi. Türkiye’de QR kod ve FAST gibi anlık ödeme sistemleri, küçük tutarlı işlemlerde dahi nakit kullanımını azaltan unsurlar arasında yer alıyor. Buna rağmen, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verileri, tedavüldeki banknot hacminin nominal olarak artmaya devam ettiğini gösteriyor. Emisyon hacmi, ekonomik aktivite ve fiyat seviyelerine paralel olarak şekilleniyor.
Fransa’da ATM sayıları azalırken, Türkiye’de kamu bankalarının ortak ATM uygulamaları ve yaygın şube ağı sayesinde nakde erişim kanalları güçlü yapısını koruyor. Bu durum, Türkiye’de dijital ödemelerin yaygınlaşmasına rağmen nakit paranın hala önemli bir rol oynadığını gösteriyor.
Kaynak: Sondakika
Hüseyin Burak Arslanalp
Huri
