Arda yavuz
İnsan kaynaklı hava kirliliği, doğanın en organize canlı topluluklarından biri olan karınca kolonilerini ciddi bir tehdit altına sokuyor.
Proceedings of the National Academy of Sciences’ta yayımlanan ve
Max Planck Enstitüsü araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, kentsel hava kirliliğinin karıncaların iletişim sistemini adeta “hacklediğini” ortaya koydu.
Ozon, Kimyasal Kimliği Bozuyor
Karıncalar, koloninin güvenliğini sağlamak ve birbirlerini tanımak için vücut yüzeylerinde bulunan özel hidrokarbon kokularını kullanıyor.
Ancak özellikle büyük şehirlerde yaz aylarında sıkça ölçülen 100 ppb (milyarda bir kısım) seviyesindeki ozon gazı, bu kimyasal imzaları yalnızca 20 dakika içinde parçalayabiliyor.
Araştırmaya göre bu durum, karıncaların birbirini tanıma mekanizmasını doğrudan sekteye uğratıyor.
Kendi Yuvalarında “Yabancı” İlan Ediliyorlar
Deneylerde ozona maruz bırakılan işçi karıncaların, yuvalarına döndüklerinde kendi kolonileri tarafından tanınmadığı belirlendi. İncelenen altı türden beşinde, koloni üyelerinin kendi arkadaşlarına karşı aşırı saldırganlık gösterdiği gözlemlendi.
Bu “kimlik kaybı” yalnızca dış tehdit algısını artırmakla kalmıyor; koloni içindeki bakım davranışlarını da bozuyor. Araştırmacılar, bunun larvaların ölümüne kadar varan ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Ekosistemin Gizli Kahramanları Tehlikede
Karıncalar, toprağın havalandırılmasından tohumların yayılmasına kadar ekosistemde kritik roller üstleniyor ve devasa bir biyokütleyi temsil ediyor. Uzmanlar, iklim değişikliği ve pestisitlerin yanı sıra hava kirliliğinin de karıncaların sosyal yapısını zayıflattığını vurguluyor.
Araştırmaya göre, “ultra-kooperatif” olarak tanımlanan karınca toplumları, kirlilik nedeniyle yerini güvensizlik ve saldırganlığa bırakabiliyor.
Bilim insanları, havanın kimyasal bileşimindeki değişimlerin yalnızca insan sağlığını değil, ekosistemlerin temel yapı taşlarını da tehdit ettiğini belirtiyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
Hüseyin Burak Arslanalp
Huri