Arda yavuz
Kuzey Almanya’da yürütülen arkeolojik araştırmalarda dikkat çekici bir keşif yapıldı. Araştırmacılar, Duvensee Bog bölgesinde yaklaşık 10.500 yıllık bir yaban öküzü kafatasının ahşap kazığa geçirilmiş halde olduğunu ortaya çıkardı.
Buluntu, erken dönem avcı-toplayıcı toplumların defin ritüellerine dair yeni ipuçları sunuyor.
Erken Mezolitik döneme ait önemli bir alan
Schleswig-Holstein’daki Herzogtum Lauenburg bölgesinde bulunan Duvensee Bataklığı, Kuzey Avrupa’da Mesolithic dönemi araştırmaları açısından en önemli alanlardan biri olarak kabul ediliyor. Eski göl kıyılarında yer alan bu bölgede, dönemin insan topluluklarına ait izler ile hayvan ve bitki kalıntıları oldukça iyi korunmuş durumda.
“Lüchow LA 11” olarak adlandırılan kazı alanı ise özellikle Erken Mezolitik dönem hakkında önemli bilgiler sunan buluntularıyla dikkat çekiyor.
Kuzey Almanya’nın en eski kremasyon mezarı
Araştırmacılar 2022 ve 2023 yıllarında bölgede yaklaşık 10.500 yıllık bir kremasyon gömütü keşfetmişti. Yakılarak yapılan bu defin yöntemi, Kuzey Almanya’da bugüne kadar bilinen en eski kremasyon örneği olarak değerlendiriliyor.
Avrupa’da aynı döneme ait yalnızca iki benzer kremasyon gömütü bulunuyor. Bunlardan biri Hollanda’da, diğeri ise Danimarka’da yer alıyor. Ancak bu örnekler Duvensee’deki kadar iyi korunmuş değil.
Kazı çalışmalarını yürüten arkeolog Harald Lübke, bataklık toprağının zamanla büyüyerek eski yüzeyi koruduğunu ve bu sayede mezarın çevresinin ayrıntılı biçimde incelenebildiğini belirtiyor.
Ahşap kazığa geçirilmiş yaban öküzü kafatası
2025 yılında kazı alanının yeni bölümleri incelenirken araştırmacılar, kremasyon mezarının önündeki eski sığ su bölgesinde bütün halde bir yaban öküzü kafatası buldu. Diğer arkeolojik örneklerin aksine bu kafatasında parçalama ya da kasaplık izleri bulunmadı.
Kırılgan yapısı nedeniyle kafatası tortu bloğu içinde çıkarılarak Museum für Archäologie Schloss Gottorf’ta incelenmeye devam edildi. İnceleme sırasında kafatasının içinde çam ağacından yapılmış bir ahşap kazık kalıntısı tespit edildi.
Bilgisayarlı tomografi ile doğrulandı
Bulgunun ayrıntılı biçimde incelenmesi için kafatası bilgisayarlı tomografi (BT) cihazıyla tarandı. Analizler sonucunda kafatasının arka kısmındaki açıklıktan geçirilen ahşap kazığa yerleştirildiği ve kazığın daha sonra kırılarak kafatasının içinde kaldığı kesinleşti.
Ritüel amaçlı bir düzenleme olabilir
Araştırmacılar daha önce aynı bölgede tortuya çakılmış güçlü bir kavak kazık da keşfetmişti. Yeni bulunan çam kazıkla birlikte değerlendirildiğinde, mezarın başlangıçta kazıklara geçirilmiş birden fazla hayvan kafatasıyla çevrelenmiş olabileceği düşünülüyor.
Bilim insanlarına göre bu tür düzenlemeler, ölünün korunması veya ruhani bir ritüelin parçası olabilir. Ayrıca bu uygulama, doğadaki canlıların ruh taşıdığına inanılan animistik ve totemistik inançlarla da bağlantılı olabilir.
Benzer ritüellerin Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’daki bazı avcı-toplayıcı topluluklarda daha yakın dönemlerde de görüldüğü biliniyor. Araştırmacılar, Duvensee’deki bulguların Holosen döneminin başlangıcında Kuzey Avrupa’da bu tür uygulamalara dair ilk somut arkeolojik kanıtlardan biri olduğunu belirtiyor.
