Arda yavuz
NASA, Ay programında radikal bir karar alarak uzun süredir planlanan Ay yörüngesi uzay istasyonu projesini askıya aldı. Kurum, kaynaklarını artık doğrudan Ay yüzeyinde kalıcı bir üs kurmaya yönlendirecek.
Göreve yeni başlayan Jared Isaacman, Washington’daki merkezde yaptığı açıklamada, Artemis Programı kapsamında önemli değişikliklere gidildiğini duyurdu. Isaacman, “Gateway’i mevcut haliyle duraklatıyor ve Ay yüzeyinde sürdürülebilir operasyonlara odaklanıyoruz” ifadelerini kullandı.
Ay yörüngesindeki istasyon rafa kalktı
Projede kilit rol oynayan Lunar Gateway, aslında astronotların Ay’a iniş öncesi kullanacağı bir transfer noktası ve araştırma üssü olarak tasarlanmıştı. Ancak bu sistemin artık öncelik olmaktan çıktığı belirtiliyor.
İstasyonun bazı bileşenleri Northrop Grumman ve Maxar Technologies tarafından üretilmiş olsa da, bunların Ay yüzeyinde kullanılacak bir üsse dönüştürülmesi teknik açıdan oldukça zorlu bir süreç olacak.
Hedef: Ay’da kalıcı insan varlığı
Yeni plana göre NASA, Ay’da kalıcı insan varlığı oluşturmak için üç aşamalı bir strateji izleyecek.
İlk aşamada küçük araçlar, bilimsel ekipmanlar ve yeni teknolojiler Ay’a gönderilecek. Ardından yarı yaşanabilir yapılar ve düzenli lojistik destekle astronotların yüzeyde daha uzun süre kalması sağlanacak. Son aşamada ise tam donanımlı bir Ay üssü kurulacak.
Bu süreçte SpaceX ve Blue Origin gibi özel şirketlerle iş birliği yapılacak. Özellikle Starship gibi yeniden kullanılabilir sistemler, maliyetleri düşürmede kritik rol oynayacak.
Ay’a her 6 ayda bir insanlı görev
Yeni planın en dikkat çekici hedeflerinden biri de görev sıklığı. NASA, gelecekte her 6 ayda bir insanlı Ay görevi düzenlemeyi planlıyor. Bu da uzay keşfinde tamamen yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
Ancak bu iddialı hedefler ciddi zorlukları da beraberinde getiriyor. Artemis Programı bugüne kadar yüksek maliyetler ve gecikmeler nedeniyle eleştirilmişti. Programın toplam maliyeti şimdiden 90 milyar doları aşmış durumda.
Çin ile yarış hızlanıyor
Tüm bu gelişmeler, Çin’in 2030’a kadar Ay’a insan indirme hedefini hızlandırdığı bir döneme denk geliyor. Bu nedenle NASA’nın yeni stratejisi, yalnızca bilimsel değil aynı zamanda jeopolitik bir hamle olarak da değerlendiriliyor.
Yeni plan başarılı olursa, Ay’da kalıcı insan yerleşimi hayali ilk kez gerçeğe dönüşebilir.
Kaynak oksijen
Hüseyin Burak Arslanalp
Huri
