Arda yavuz
Çin’in kuzeybatısında, Taklamakan Çölü çevresinde yarım asırdır sürdürülen dev ağaçlandırma hamlesi, artık yalnızca çölleşmeyi yavaşlatan bir bariyer değil; aynı zamanda ölçülebilir bir karbon yutağı olarak da çalışıyor.
1978’de başlatılan ve kamuoyunda “Büyük Yeşil Duvar” olarak bilinen girişim, Three-North Shelter Forest Program kapsamında hayata geçirildi. Hedef; çölün tarım alanlarına doğru ilerleyişini durdurmak, kum fırtınalarının etkisini azaltmak ve kurak ekosistemlerde kontrollü bir bitki örtüsü oluşturmak.
Uydu Verileri Somut Sonuç Gösteriyor
Proceedings of the National Academy of Sciences’te yayımlanan yeni araştırma, projenin etkisini atmosferik ölçekte değerlendirdi. University of California araştırmacıları, uydu tabanlı karbondioksit ölçümleri ile bitkilerin fotosentez aktivitesini gösteren “güneş kaynaklı floresans” verilerini analiz etti
2004–2017 yıllarını kapsayan sonuçlara göre Taklamakan çevresi yılda ortalama 8,3 milyon ton karbondioksit emiyor, yaklaşık 6,7 milyon ton salıyor. Bu denge, bölgenin net karbon tutumu sağladığını ortaya koyuyor.
Çalışmanın ortak yazarı atmosfer fizikçisi King-Fai Li, bölgenin tropikal bir orman olmadığını ancak düzenli karbon çekiminin uzaydan doğrulanabilmesinin önemli bir eşik olduğunu belirtiyor.
3.000 Kilometreyi Aşan Yeşil Bariyer
Çin yönetimi 2024 yılında, çölün çevresinde toplam 3.046 kilometrelik ağaç ve çalı kuşağının tamamlandığını açıkladı. Bu hat, yalnızca yerel tarım arazilerini değil, zaman zaman uzak kentlere kadar ulaşabilen kum fırtınalarını da sınırlamayı amaçlıyor. Proje aynı zamanda Gobi Çölü gibi diğer kurak alanların genişlemesini kontrol altına almayı hedefliyor.
Araştırma ayrıca, çöl kumlarının da sıcaklık değişimlerine bağlı fiziksel süreçlerle küçük miktarlarda karbondioksit tutabildiğine dikkat çekiyor.
İklim Mücadelesinde Tek Başına Yeterli Değil
Bilim insanları, Taklamakan’daki dönüşümün insan müdahalesiyle kurak alanlarda karbon tutulumunun artırılabileceğini gösterdiğini vurguluyor. Ancak bunun küresel iklim krizine tek başına çözüm olmayacağı açık. Uzmanlara göre fosil yakıt kullanımının azaltılması ve çok yönlü iklim politikaları, bu tür projelerle birlikte yürütülmeli.
Taklamakan’daki yeşil kuşak, çölleşmeyle mücadelede uzun vadeli planlamanın etkisini gösteren nadir örneklerden biri olarak dikkat çekiyor.
Kaynak : Kayıp Rıhtım
Hüseyin Burak Arslanalp
Huri
