Arda yavuz
Güney Afrika ve Namibya’da bulunan yaklaşık 60 bin yıllık devekuşu yumurtası kabukları üzerindeki kazımalar, insanlığın en eski geometrik düzenlemelerinden bazılarını ortaya koydu. Bulgular, bu işaretlerin rastgele çizgiler değil; belirli kurallara göre planlanmış ve tekrar eden desenler olduğunu gösteriyor.
Çalışmaya göre toplam 109 kabuk parçası incelendi ve 1.275 kazınmış çizgi analiz edildi.
Araştırmacılar:
Çizgilerin %83,4’ünün paralel çiftler halinde olduğunu
Ayrı çizgilerin kesişmelerinin yaklaşık üçte birinin dik açı oluşturduğunu
Parçaların %80’inden fazlasında paralellik, dik açı ve mekânsal düzenliliğin birlikte görüldüğünü
tespit etti.
“Embriyo Hâlinde Bir Görsel Dilbilgisi”
Araştırmanın başyazarı Silvia Ferrara (University of Bologna), bu işaretlerin yalnızca tekrar eden çizgiler olmadığını, aksine bilinçli bir görsel planlamanın ürünü olduğunu belirtiyor. Ferrara’ya göre paraleller, ızgaralar ve sistematik tekrarlar, “embriyo hâlinde bir görsel dilbilgisi”nin göstergesi.
Araştırmacılar, desenleri oluşturan kişilerin döndürme, kaydırma, tekrar ve hiyerarşik üst üste bindirme gibi bilişsel işlemler kullandığını vurguluyor. Bu durum, geç Orta Taş Çağı’ndaki Homo sapiens topluluklarının gelişmiş bir soyutlama ve mekânsal planlama yeteneğine sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Çalışmanın yazarlarından
Valentina Decembrini, belirli geometrik ilkelere bağlı kalınarak karmaşık görsel düzenlemeler oluşturabilmenin, doğuştan gelen soyut düşünme kapasitesine işaret ettiğini söylüyor. Bu tür sembolik yapı kurma becerisinin, binlerce yıl sonra yazının ortaya çıkmasına kadar uzanan bilişsel bir temel oluşturmuş olabileceği değerlendiriliyor.
Yazının Uzak Ataları mı?
Bu bulgular doğrudan bir “yazı sistemi” anlamına gelmese de, sembolik ve kural temelli görsel üretimin kökeninin çok daha eskiye uzandığını gösteriyor. Araştırmacılara göre, basit şekilleri belirli kurallarla karmaşık sistemlere dönüştürebilme yeteneği, insan iletişiminin ve kültürel aktarımın temel taşlarından biri olabilir.
Bu bulgular doğrudan bir “yazı sistemi” anlamına gelmese de, sembolik ve kural temelli görsel üretimin kökeninin çok daha eskiye uzandığını gösteriyor. Araştırmacılara göre, basit şekilleri belirli kurallarla karmaşık sistemlere dönüştürebilme yeteneği, insan iletişiminin ve kültürel aktarımın temel taşlarından biri olabilir.
Sonuç olarak, 60 bin yıl önceki bu geometrik kazımalar, insan zihninin sembolik düşünme kapasitesinin sanılandan çok daha erken geliştiğine dair güçlü kanıtlar sunuyor.
Kaynak: ARKEOFİLİ
Hüseyin Burak Arslanalp
