Arda yavuz
Dünyanın en eski ve en dikkat çekici buzdağlarından biri olarak bilinen A23a, yaklaşık 40 yıl süren yolculuğunun ardından parçalanarak yok olma sürecine girdi.
Bir dönem dünyanın en büyük buzdağı olarak kayıtlara geçen A23a, kapladığı alanla Londra’nın iki katından daha büyük bir büyüklüğe ulaşmıştı. Ancak son bir yıl içinde hızla eriyen ve parçalara ayrılan dev buzdağının geriye kalan kısmı artık daha sıcak suların etkisiyle hızla küçülüyor.
Bilim insanlarına göre buzdağının birkaç hafta içinde tamamen yok olması bekleniyor.
Araştırmacılar, tüm buzdağlarının zamanla eridiğini vurgulasa da A23a’nın parçalanma sürecinin Antarktika’nın iklim değişikliğine nasıl tepki verebileceğine dair önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor. Cambridge’deki Britanya Antarktik Araştırma Merkezi’nden Prof. Mike Meredith, “Bu olağanüstü bir yolculuktu. Ancak artık sonuna yaklaşıyoruz” ifadelerini kullanıyor.
1986’da Antarktika’dan kopmuştu
A23a’nın hikâyesi 1986 yılında Antarktika’daki Filchner Buz Rafı’ndan kopmasıyla başladı. O dönem yaklaşık 4 bin kilometrekare büyüklüğünde olan dev buzdağı kısa süre sonra Weddell Denizi’nin çamurlu tabanına oturdu ve burada 30 yılı aşkın süre hareketsiz kaldı.
Bilim insanları buzdağının yeniden hareket etmeye başladığını ise 2020 yılında fark etti.
Dev buzdağının uzun yolculuğu
Okyanus akıntıları ve deniz tabanının şekli tarafından yönlendirilen A23a, “Buzdağı Geçidi” olarak bilinen rotayı takip ederek Güney Orkney Adaları’na doğru ilerledi. Burada “Taylor Kolonu” olarak adlandırılan güçlü bir su girdabına takılan buzdağı yaklaşık sekiz ay boyunca aynı noktada dönmeye devam etti.
Daha sonra rotasını Güney Georgia Adası’na çeviren A23a, birçok Antarktika buzdağının eriyip yok olduğu bu bölgede de bir süre kaldı. Ancak akıntıların etkisiyle yeniden serbest kalan buzdağı yolculuğuna kuzeye doğru devam etti.
2025 yılının başında, aradan geçen 39 yıla rağmen A23a hâlâ devasa bir büyüklüğe sahipti. Ancak yılın ilk yarısında hızla erimeye başlayan buzdağı yaklaşık dörtte bir oranında küçüldü ve dünyanın en büyük buzdağı unvanını kaybetti.
Parçalanma süreci hızlandı
2025 yazının zirvesine denk gelen Aralık ayı sonunda buzdağı daha sıcak hava ve deniz koşullarıyla karşılaştı. Bilim insanları büyük buzdağlarının parçalanmasının doğal bir süreç olduğunu belirtiyor. Ancak bazı Antarktika bölgelerinde buz kaybının artık yenilenmeden daha hızlı gerçekleştiği de vurgulanıyor.
A23a’nın parçalanma süreci bu nedenle bilim insanları tarafından yakından takip ediliyor. Çünkü buz raflarının zayıflaması Antarktika’daki buz örtüsünün dengesi ve küresel deniz seviyeleri üzerinde büyük etkiler yaratabilir.
Daha sıcak sulara ulaştı
Şubat ayının son günlerinde artık daha küçük ve hafif hale gelen buzdağı Güney Atlantik’te kuzeydoğu yönünde ilerledi. Yaklaşık saatte 2,7 kilometre hızla hareket eden A23a, yüzey sıcaklığı 10 dereceye kadar çıkan deniz sularına ulaştı.
Son iki haftada okyanus akıntıları buzdağını neredeyse tam bir saat yönünde döngü içinde taşıdı. Araştırmacılar bu hareketi “A23a’nın son dansı” olarak nitelendiriyor.
Deniz sıcaklığına uzun süre maruz kalması, buzdağının kısa süre içinde tamamen parçalanıp yok olacağı anlamına geliyor.
Bilim insanları takibi bırakabilir
5 Mart itibarıyla A23a’nın büyüklüğü yaklaşık 180 kilometrekareye kadar geriledi. Bilim insanları buzdağı 70 kilometrekareye kadar küçüldüğünde ise artık takip edilmeyeceğini belirtiyor.
Kaynak Gazete oksijen
Bekir