Hüseyin Burak Arslanalp
Kopenhag Üniversitesi araştırmacıları, mavi göz renginin binlerce yıl önce ortaya çıkan tek bir genetik mutasyonun sonucu olduğunu ortaya koydu.
Evrimsel genetik alanında yapılan kapsamlı çalışmalar, insanlık tarihine dair dikkat çekici bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Bilim insanları, bugün dünyada yaşayan tüm mavi gözlü bireylerin, yaklaşık 6 ila 10 bin yıl önce yaşamış tek bir ortak atadan geldiğini belirledi.
Genetik Mekanizma Nasıl Değişti?
Araştırmayı yürüten ekipte yer alan Hans Eiberg ve meslektaşları, insan göz renginin temel belirleyicilerinden biri olan OCA2 geni üzerinde yoğunlaştı. Normal şartlarda bu gen, gözde kahverengi pigment üretimini kontrol ediyor.
Ancak araştırma sonuçlarına göre, HERC2 geni üzerinde meydana gelen bir mutasyon, OCA2 geninin işleyişini kısmen baskılayan bir “genetik şalter” görevi görüyor. Bu durum, pigment üretimini tamamen durdurmasa da ciddi ölçüde azaltarak mavi göz renginin ortaya çıkmasına neden oluyor.
Tek Bir Ortak Ataya İşaret Eden Kanıtlar
Bilim insanlarının en dikkat çekici bulgularından biri, mavi gözlü bireyler arasındaki genetik benzerlik oldu. Kahverengi gözlü kişilerde yüksek genetik çeşitlilik gözlemlenirken, mavi gözlü bireylerin DNA’sında aynı mutasyon noktasının neredeyse birebir örtüştüğü saptandı.
Bu durum, tüm mavi gözlü insanların aynı genetik değişimi paylaşan tek bir atadan türediğini güçlü biçimde ortaya koyuyor. Uzmanlar, söz konusu mutasyonun Neolitik dönemde, büyük insan göçlerinin yaşandığı Avrupa coğrafyasında ortaya çıktığını değerlendiriyor.
Mavi Göz Aslında Bir Pigment Değil
Araştırma, mavi göz renginin çoğu kişinin düşündüğünün aksine bir pigmentten kaynaklanmadığını da ortaya koyuyor. Gözdeki melanin miktarının düşük olması nedeniyle, ışığın gözün ön tabakasında saçılması sonucu mavi renk algısı oluşuyor. Bu durum, fiziksel bir renkten ziyade optik bir etki olarak tanımlanıyor.
Nüfus İçindeki Oranı ve Değişkenlik
Günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 8 ila 10’unu oluşturan mavi gözlü bireyler, genetik olarak kahverengi pigment üretimi sınırlanmış kişilerden oluşuyor. Ayrıca uzmanlar, bebeklik döneminde mavi olan gözlerin zamanla pigment artışı nedeniyle farklı renklere dönüşebileceğini belirtiyor.
Evrimsel Sürece Işık Tutan Bir Bulgular Dizisi
Elde edilen veriler, insan evrimi ve genetik çeşitlilik konusundaki bilgileri derinleştirirken, tek bir mutasyonun bile küresel ölçekte nasıl yayılabildiğini gözler önüne seriyor. Araştırma, genetik mirasın nesiller boyunca nasıl aktarıldığını anlamak açısından da önemli bir referans noktası olarak değerlendiriliyor.
Haberin girildiği tarih ve saat 22.04.2026 16:17
Kaynak: http://cumhuriyet.com.tr
Arda yavuz
