Hüseyin Burak Arslanalp
Hüseyin Toros, son dönemdeki yoğun yağışların insan müdahalesiyle değil, atmosferik dinamiklerle açıklanabileceğini vurguladı
Sosyal medyada yeniden gündeme gelen “iklim müdahalesi” ve “yağmur kontrolü” iddiaları, bilimsel veriler ışığında geçerliliğini yitiriyor; uzmanlara göre mevcut teknoloji, hava olaylarını küresel ölçekte yönlendirmeye yetmiyor.
Son günlerde Türkiye ve çevre coğrafyalarda etkili olan yoğun yağışlar, kamuoyunda “iklim silahı” ve “hava kontrolü” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Ancak uzmanlar, bu iddiaların bilimsel temelden yoksun olduğunu net bir dille ifade ediyor. İstanbul Teknik Üniversitesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Hüseyin Toros, söz konusu yağışların tamamen doğal atmosferik süreçlerle açıklanabileceğini belirterek, komplo teorilerine karşı uyarıda bulundu.
Toros’a göre sıkça gündeme gelen “bulut tohumlama” uygulamaları, kamuoyunda sanıldığının aksine hava durumunu kontrol eden bir teknoloji değil. 1940’lı yıllardan bu yana özellikle kurak bölgelerde kullanılan bu yöntem, yalnızca mevcut bulutlar üzerinde sınırlı bir etki yaratabiliyor. Bulutlara gümüş iyodür veya tuz kristalleri gibi parçacıklar verilerek yağış oluşumunun teşvik edildiği bu teknik, bilimsel araştırmalara göre yağış miktarını en fazla yüzde 5 ila 15 oranında artırabiliyor. Üstelik bu etki kısa süreli ve dar bir alanla sınırlı kalıyor.
Benzer şekilde, bir ülkenin başka bir ülkenin yağışını kontrol edebileceği yönündeki iddialar da bilimsel gerçeklerle örtüşmüyor. Atmosferik sistemlerin binlerce kilometreyi kapsayan geniş ölçekli yapılar olduğunu vurgulayan Toros, bu sistemlerin taşıdığı enerjinin insan eliyle üretilebilecek seviyelerin çok üzerinde olduğunu ifade ediyor. Bu nedenle mevcut teknolojiyle herhangi bir ülkenin başka bir bölgedeki hava olaylarını yönlendirmesi ya da engellemesi mümkün görülmüyor.
Uzmanlara göre Türkiye’de son dönemde gözlemlenen yağış artışı ise mevsimsel ve meteorolojik dinamiklerin doğal bir sonucu. İlkbahar aylarında Akdeniz üzerinden taşınan nemli hava kütleleri, alçak basınç sistemleri ve jet akımlarındaki dalgalanmalar yağışların artmasında belirleyici rol oynuyor. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşan atmosferik kararsızlık da şiddetli yağışların temel nedenleri arasında yer alıyor. Ayrıca deniz yüzeyi sıcaklıklarının yüksek seyretmesi, bu süreçleri daha da güçlendirebiliyor.
Bilim dünyası, atmosferi Kaos Teorisi çerçevesinde değerlendiriyor. Bu yaklaşım, çok sayıda değişkenin etkileşimiyle şekillenen hava olaylarının son derece karmaşık ve öngörülmesi zor bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyuyor. Dolayısıyla küçük ölçekli müdahalelerle geniş çaplı ve kalıcı hava değişiklikleri yaratmak bilimsel olarak mümkün değil.
“İklim silahı” ya da “gizli operasyon” iddialarının bilimsel bir dayanağı bulunmadığını vurgulayan uzmanlar, bu tür söylemlerin genellikle veri ve kanıttan uzak olduğunu belirtiyor. Atmosferdeki yağış rejimleri; basınç sistemleri, nem taşınımı, sıcaklık farkları ve küresel dolaşım mekanizmaları gibi doğal faktörler tarafından belirleniyor. Savaşlar veya büyük patlamalar gibi insan kaynaklı olaylar ise en fazla yerel ve geçici etkiler yaratabiliyor.
Öte yandan küresel ölçekte yaşanan İklim Değişikliği, aşırı hava olaylarının sıklığında ve şiddetinde artışa yol açıyor. Bu durum, yoğun yağışların daha sık görülmesini de beraberinde getiriyor. Uzmanlara göre yaşanan gelişmeleri anlamanın yolu, bilimsel verilerle hareket etmek ve doğanın işleyişini doğru okumaktan geçiyor.
Sonuç olarak, mevcut bilimsel ve teknolojik imkanlar çerçevesinde insanlığın hava durumunu ya da iklimi kontrol etmesi mümkün görünmüyor. Uzmanlar, doğayı yönlendirmeye çalışmak yerine değişen iklim koşullarına uyum sağlamanın ve sürdürülebilir politikalar geliştirmenin daha gerçekçi bir yaklaşım olduğunu vurguluyor.
Haberin girildiği tarih ve saat: 26.04.2026 19:08
Kaynak: http://tgrthaber.com
Bekir
