Arda yavuz
Tokat’ın Zile ilçesinde bir bağ evinin bahçesinde yapılan kaçak kazı, MS 2. yüzyıla ait figürlü bir Roma mozaiğini gün yüzüne çıkardı.
Geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen kaçak kazının ardından yapılan ihbar üzerine İl Jandarma Komutanlığı ekipleri 6 Mayıs 2025’te operasyon düzenledi. Kaçak kazı yapan kişiler yakalanırken, şüphelilerden ikisi tutuklanarak Zile M Tipi Kapalı Cezaevi’ne gönderildi. Olaydan önce çekilen görüntülerin sosyal medyada paylaşıldığı da ortaya çıktı.
Bu gelişmenin ardından bölgede kazılar, Tokat Arkeoloji Müzesi uzmanları tarafından kurtarma kazısı olarak sürdürülüyor.
Mozaiğin Özellikleri
Mozaik, Antik Çağ’da Zela olarak bilinen bölgede, Roma dönemine ait önemli bir bulgu olarak değerlendiriliyor. Eserin bulunduğu yer, Julius Caesar’ın Zela Savaşı sonrası “Veni, vidi, vici” sözünü söylediği topraklar olarak biliniyor.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nden Dr. Alper Yılmaz, mozaiğin “Opus vermiculatum” ve “Opus tessellatum” tekniklerinin birlikte kullanıldığı çok renkli bir kompozisyona sahip olduğunu belirtiyor. Üzerinde yer alan Antik Yunanca “Tryphe” ifadesi “lüks ve bolluk” anlamına geliyor ve bir kavramın insan figürüyle temsil edilmesi olarak yorumlanıyor.
Geometrik ve figüratif unsurlar açısından mozaiğin, Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki ünlü “Çingene Kızı” mozaiğiyle benzerlik gösterdiği ifade ediliyor. Uzmanlara göre bu eser, büyük olasılıkla kamuya açık bir yapının zeminini süslüyordu ve dönemin yaşam tarzına dair önemli ipuçları sunuyor.
Zile’nin Arkeolojik Önemi
Zile Kalesi Antik Tiyatrosu Kazı Başkanı Dr. Murat Tekin, mozaiğin bulunduğu alanın antik tiyatroya yaklaşık 200 metre mesafede olduğunu belirtiyor. Bu bulgu, Zile’nin Antik Çağ’daki önemli merkezlerden biri olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Zile’nin tarihi Hitit dönemine kadar uzanıyor. Bölge, geçmişte Anziliya ve Zela isimleriyle anılmış, günümüzde ise Zile adıyla varlığını sürdürüyor. Ayrıca Sakaia Festivali gibi etkinliklerle de tarihsel sürekliliğini koruyor.
Uzmanlar, bölgenin Kibele kültü gibi bereket ve bollukla ilişkili inançlar açısından da önemli bir merkez olduğunu vurguluyor. Bu nedenle “Tryphe” yazılı mozaiğin kültürel bağlamla uyumlu olduğu belirtiliyor.
Kaçak Kazıdan Bilimsel Çalışmaya
Eserin kaçak kazıyla ortaya çıkmasının ardından başlatılan çalışmalarla mozaik yerinde korunmaya alındı.
Alanın tamamen kazılması, ardından restorasyon ve konservasyon süreçlerinin tamamlanması planlanıyor.
Uzmanlar, bu tür buluntuların Anadolu mozaik sanatına önemli katkılar sağladığını ve turizme kazandırılması durumunda bölge ekonomisine değer katabileceğini ifade ediyor.
Kaynak ARKEOFİLİ
Hüseyin Burak Arslanalp
Huri
