Hüseyin Burak Arslanalp
Londra yönetimi, 48 adetlik ilk F-35B filosunun teslimat sürecini tamamladığını açıklasa da son iki savaş uçağının fabrika çıkışında yaşadığı teknik arıza, programdaki kronik sorunları yeniden gündeme taşıdı. ABD’den havalanan jetler yaklaşık iki aydır Azor Adaları’nda bekletiliyor.
Teslim edildi denildi, uçaklar İngiltere’ye ulaşamadı
İngiltere Savunma Bakanlığı’nın (MoD), Mart 2026’da Lockheed Martin ile yapılan anlaşma kapsamında sipariş edilen 48 adet F-35B Lightning savaş uçağının teslimat sürecinin tamamlandığını duyurmasının ardından dikkat çekici bir detay ortaya çıktı.
İngiliz basınında yer alan haberlere göre, teslimat partisindeki son iki F-35B savaş uçağı henüz Birleşik Krallık’a ulaşamadı. Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne (RAF) ait iki hayalet savaş uçağı, ABD’den İngiltere’ye yapılan ilk transfer uçuşu sırasında teknik arıza yaşadı.
Lockheed Martin üretimi olan jetlerin, Atlantik Okyanusu’ndaki Azor Adaları’nda bulunan Lajes Uluslararası Havalimanı’na acil iniş yaptığı ve yaklaşık iki aydır burada hangarda bekletildiği belirtildi.
Arıza fabrika çıkış uçuşunda ortaya çıktı
Teslimat grubunda yer alan diğer üç F-35B savaş uçağı geçtiğimiz ay sorunsuz şekilde Norfolk’taki RAF Marham üssüne ulaşırken, problem yaşayan iki jetin Fort Worth, Teksas’taki montaj tesisinden havalandıktan kısa süre sonra arıza verdiği bildirildi.
İlk etapta 2024 yılı için planlanan teslimat süreci daha sonra 2025 sonuna, ardından da 2026 baharına ertelenmişti. Son yaşanan teknik problem ise programdaki gecikme ve bakım sorunlarının sürdüğüne işaret etti.
İngiliz savunma kaynakları, söz konusu uçakların İngiltere’ye gönderilebilmesi için Azor Adaları’nda kapsamlı bakım ve onarım işlemlerinden geçirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
F-35 programında benzer sorunlar daha önce de yaşandı
F-35 programı son yıllarda özellikle yedek parça tedariki, bakım maliyetleri ve düşük görev hazır oranları nedeniyle sık sık eleştirilerin odağında yer alıyor.
Benzer bir olay, Ekim 2025’te Belçika’ya teslim edilmek üzere havalanan bir F-35A savaş uçağında yaşanmıştı. Uçak, uçuşa elverişlilik sorunu nedeniyle yine Azor Adaları’ndaki aynı üsse zorunlu iniş yapmıştı.
Bunun yanında İngiliz Kraliyet Donanması’na ait bir F-35B savaş uçağı da Haziran 2025’te yakıt yetersizliği ve kötü hava koşulları nedeniyle uçak gemisi HMS Prince of Wales’e dönememiş, Hindistan’a acil iniş yapmak zorunda kalmıştı.
Hindistan’daki F-35 haftalarca pistte kaldı
F-35B Lightning II tipi savaş uçağı, Hindistan’ın Kerala eyaletindeki Thiruvananthapuram Uluslararası Havalimanı’na hidrolik arıza nedeniyle indirilmişti. İngiliz teknisyenlerin uzun süre devam eden müdahalelerine rağmen uçak haftalarca havalimanında bekletilmiş ve ancak kapsamlı bakım çalışmaları sonrası yeniden havalanabilmişti.
Olay, sosyal medyada da geniş yankı uyandırmış; Kerala Turizm Ofisi’nin palmiye ağaçlarının altında park halinde duran F-35 görseliyle yaptığı mizahi paylaşım uluslararası basında gündem olmuştu.
Mart 2025’te ise ABD Deniz Piyadeleri’ne ait bir başka F-35B savaş uçağı Japonya’daki sivil bir havalimanına tedbir amaçlı iniş yapmış, parça değişimi nedeniyle haftalarca burada kalmıştı.
İngiltere F-35 filosunu büyütmeye devam ediyor
İngiltere, kısa pistten kalkış ve dikey iniş yapabilen STOVL özellikli F-35B varyantını özellikle uçak gemilerinde kullanmak üzere tercih ediyor. Kraliyet Hava Kuvvetleri ve Kraliyet Donanması tarafından ortak işletilen filo, İngiliz savunma stratejisinin merkezinde yer alıyor.
Sipariş edilen ilk 48 uçaktan biri 2021’de yaşanan kazada kaybedilmişti. Son iki uçağın halen teslim edilememesi nedeniyle aktif olarak ülkeye ulaşan uçak sayısı 46’da kaldı.
Londra yönetimi buna rağmen programı büyütme planlarından vazgeçmiş değil. Haziran 2025’te yayımlanan Stratejik Savunma İncelemesi kapsamında 12 adet F-35A ve 15 adet F-35B olmak üzere toplam 27 yeni savaş uçağı alınacağı açıklanmıştı.
Nükleer görev kapasitesi dikkat çekiyor
İngiltere’nin F-35A varyantına yönelmesi yalnızca operasyonel değil, stratejik açıdan da kritik görülüyor. Çünkü F-35A modeli, B61-12 tipi düşük tesirli termonükleer bombaları taşıma sertifikasına sahip bulunuyor.
Bu durumun, Suffolk’taki RAF Lakenheath üssünde konuşlu Amerikan nükleer silahlarının İngiliz hava kuvvetleri sistemine entegrasyonunun önünü açabileceği değerlendiriliyor.
Denetim raporları alarm veriyor
İngiltere Ulusal Denetim Ofisi’nin (NAO) Temmuz 2025’te yayımladığı rapor ise F-35 programındaki yapısal sorunları açık biçimde ortaya koymuştu.
Raporda, bakım altyapısındaki eksiklikler, teknik personel yetersizliği ve uzun teslimat gecikmelerinin filonun görev hazırlık seviyesini ciddi biçimde düşürdüğü belirtildi. Ayrıca İngiltere’nin 2024 yılı F-35 görev kullanılabilirlik oranının Savunma Bakanlığı hedefinin neredeyse yarısında kaldığı ifade edildi.
İngiliz yapımı Meteor hava-hava ve Spear 3 hava-yer füzelerinin entegrasyon sürecindeki gecikmelerin de operasyonel kapasiteyi olumsuz etkilediği kaydedildi.
Başlangıçta Aralık 2024 olarak planlanan tam operasyonel hizmet tarihinin ise 2030’lu yılların başına ertelendiği bildirildi.
İlk hava-hava başarısı da F-35 ile geldi
Tüm teknik sorunlara rağmen İngiliz ordusu F-35 filosunu aktif operasyonlarda kullanmayı sürdürüyor. İngiltere Savunma Bakanlığı’nın Mart ayında yaptığı açıklamaya göre RAF’a ait bir F-35B savaş uçağı, Ürdün hava sahasında İran’a ait kamikaze insansız hava aracını düşürdü.
AIM-132 ASRAAM ve AIM-120 AMRAAM füzelerinin kullanıldığı operasyon, İngiliz hizmetindeki bir F-35’in kayıtlara geçen ilk hava-hava başarısı olarak değerlendirildi.
Ancak uzmanlar, yoğun operasyon temposunun bakım yükünü artırdığına ve mevcut teknik sorunların 2026 boyunca filonun kullanılabilirliğini sınırlamaya devam edebileceğine dikkat çekiyor.
HABER GİRİŞ: 22.05.2026 19:31
Kaynak: http://gazeteoksijen.com
Arda yavuz
