Arda yavuz
Bilim insanları, evrenin ne zaman görünür hâle geldiği sorusuna yeni bir yanıt sundu. Araştırmaya göre evren, ilk yıldızlar ve galaksilerin oluştuğu “kozmik şafak” döneminde yayılan yoğun radyasyon sayesinde karanlıktan aydınlığa geçti.
Cosmic Dawn olarak adlandırılan bu dönemde ilk yıldızlar oluşarak çevrelerine yüksek enerjili ışınım yaydı. Big Bang sonrasında evren başlangıçta çok sıcak ve yoğundu. Serbest elektronlar ışığı saçtığı için ortam opaktı. Atomların oluşmasıyla evren soğudu ancak henüz ışık kaynakları bulunmadığından bu dönem “kozmik karanlık çağlar” olarak tanımlandı.
İlk yıldızların ortaya çıkmasıyla birlikte yayılan enerji, hidrojen atomlarından elektronları kopardı. Reionization olarak bilinen bu süreçte evren yeniden iyonlaştı ve ışık serbestçe yayılmaya başladı. Böylece evren görünür hâle geldi.
Yeni çalışma, James Webb Space Telescope ve Hubble Space Telescope verilerine dayanıyor. Araştırmacılar, kütleçekim merceklemesi etkisi sayesinde uzak evreni incelemek için Abell 2744 kümesini analiz etti.
Sonuçlar, evreni aydınlatan ana gücün dev galaksiler değil, çok sayıda küçük ve sönük cüce galaksi olabileceğini ortaya koydu. Bu galaksilerin büyük galaksilerden yaklaşık 100 kat daha fazla olduğu ve beklenenden güçlü radyasyon ürettiği belirlendi.
Bilim insanlarına göre bu küçük galaksilerin birleşik etkisi, evrenin yeniden iyonlaşmasını sağlayarak karanlık çağın sona ermesine neden olmuş olabilir.
Bulgular, evrenin görünür hâle gelmesini birkaç büyük yapının değil, çok sayıda küçük galaksinin kolektif etkisinin sağladığını gösteriyor. Bu sonuçların, kozmolojideki mevcut modellerin yeniden değerlendirilmesine yol açabileceği belirtiliyor.
Kaynak Oksijen Bilim
6 Nis 2026 10:05
Hüseyin Burak Arslanalp
Huri
