Hüseyin Burak Arslanalp
Norveçli araştırmacılar, Barents Denizi’nin derinliklerinde yaklaşık 18 bin yıllık dev bir kraterin merkezinde aktif halde bulunan “Borealis Çamur Volkanı”nı keşfetti. Sürekli metan gazı ve çamur püskürten yapı, Dünya’nın derin katmanlarına dair önemli bilgiler sunarken, benzersiz bir deniz ekosistemine de ev sahipliği yapıyor.
Kuzey Kutbu yakınlarında yürütülen bilimsel çalışmalar, Dünya’nın jeolojik yapısına ilişkin dikkat çekici bir keşfi ortaya çıkardı. UiT The Arctic University of Norway bünyesinde görev yapan araştırmacılar, Barents Sea tabanında aktif bir çamur volkanı tespit etti.
Norveç’e bağlı Ayı Adası’nın yaklaşık 113 kilometre güneyinde keşfedilen yapı, “Borealis Çamur Volkanı” adıyla kayıtlara geçti. Bilim insanları, bu oluşumun Norveç karasularında bugüne kadar belirlenen ikinci aktif çamur volkanı olduğunu açıkladı.
Yaklaşık 400 metre derinlikte bulunan volkanın, deniz tabanının altındaki tortuları, mineralleri ve metan gazını sürekli olarak yüzeye püskürttüğü belirtildi. Uzmanlara göre keşif, gezegenin derinliklerindeki süreçleri anlamak açısından büyük önem taşıyor.
18 bin yıllık dev kraterin merkezinde bulundu
Araştırma ekibi, deniz tabanında gerçekleştirdiği ayrıntılı taramalarda ilk olarak yaklaşık 300 metre genişliğinde ve 25 metre derinliğinde büyük bir krater tespit etti. Yapılan analizler, bu yapının yaklaşık 18 bin yıl önce son Buzul Çağı’nın sona erdiği dönemde meydana gelen güçlü bir doğal gaz patlaması sonucu oluştuğunu gösterdi.
Aktif haldeki Borealis Çamur Volkanı’nın ise bu kraterin tam merkezinde yer aldığı açıklandı. Araştırmacılar, sistemin yer kabuğunun derinliklerinden gelen çamur, sıvı ve gazları okyanusa taşıdığını ifade etti.
Uzmanlar, bu tür çamur volkanlarının Dünya’nın iç yapısını incelemek için doğal bir pencere görevi gördüğünü belirtiyor. Çünkü bu oluşumlar, kilometrelerce derindeki jeolojik katmanlardan gelen materyalleri doğrudan yüzeye ulaştırabiliyor.
Bilim insanları için doğal laboratuvar
Keşif ekibine liderlik eden Profesör Giuliana Panieri, aktif sualtı püskürmelerini gerçek zamanlı izlemenin son derece heyecan verici olduğunu söyledi.
Araştırmacılara göre volkanın yaydığı metan gazı ve diğer kimyasal bileşenlerin incelenmesi, küresel iklim sistemi açısından kritik veriler sağlayabilir. Özellikle metanın güçlü bir sera gazı olması nedeniyle, bu tür doğal salımların iklim değişikliği üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılması hedefleniyor.
Bilim insanları ayrıca, derin denizlerde gözlemlenen bu jeolojik süreçlerin, Güneş Sistemi’ndeki diğer gezegenler ve buzlu uydularda meydana gelebilecek benzer oluşumlar hakkında da ipuçları sunduğunu belirtiyor.
Derin denizlerde yaşamla dolu gizli ekosistem
Borealis Çamur Volkanı yalnızca jeolojik açıdan değil, biyolojik çeşitlilik bakımından da dikkat çekiyor. Araştırmacılar, krater çevresinde güneş ışığının ulaşmadığı koşullarda gelişen sıra dışı bir ekosistem keşfetti.
Bölgede deniz şakayıkları, etçil süngerler, deniz yıldızları ve soğuk su mercanlarının yaşadığı belirtilirken, geniş bakteri topluluklarının da kemosentez yoluyla enerji üreterek yaşamını sürdürdüğü ifade edildi.
Uzmanlara göre insan faaliyetlerinden büyük ölçüde uzak kalan bu derin deniz ortamı, okyanus tabanındaki yaşamın ne kadar dayanıklı ve çeşitli olabileceğini gözler önüne seriyor.
İklim araştırmaları için kritik öneme sahip
Araştırmacılar, Borealis Çamur Volkanı üzerinde yapılacak yeni çalışmaların yalnızca okyanus bilimi için değil, iklim araştırmaları açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğini düşünüyor.
Özellikle deniz tabanından salınan doğal metanın miktarı ve davranışı, gelecekte küresel ısınma modellerinin daha doğru hesaplanmasına katkı sağlayabilir. Bilim insanları, Kuzey Kutbu çevresindeki bu tür oluşumların sayısının sanılandan daha fazla olabileceğine dikkat çekiyor.
Haberin girildiği tarih ve saat: 16.05.2026 18:05
Kaynak: http://cumhuriyet.com.tr
Bekir
